Bilişsel Davranışçı Terapi

Bilişsel Davranışçı Terapi, psikoloji ve psikopatoloji (ruhsal rahatsızlıklar) alanındaki bilimsel bulgulara dayalı olarak geliştirilmiş, bilimsel ilkelerin psikoterapi alanına uygulanmasıyla ortaya çıkmış çağdaş bir psikoterapidir.

Psikoterapi ruhsal rahatsızlık veya sorunları sözel etkileşim yoluyla (görüşmelerle) çözme tekniğine verilen genel addır. Bilişsel Davranışçı Terapi ruhsal rahatsızlıkları açıklarken ve nedenlerini araştırırken psikoloji biliminin verilerine dayanır. Bu rahatsızlıkların çözümünde kullandığı sözel ve davranışsal yöntemler de aynı şekilde bu bilimsel ilkelere ve öğrenme kuramlarına dayalıdır. Ortaya konulan bu tedavi yönteminin etkinliği bilimsel olarak sınanmış ve yüzlerce klinik araştırmayla birçok ruhsal rahatsızlıkta etkili olduğu gösterilmiştir.

Dayandığı temel itibarıyla diğer psikoterapilerden farklı olan Bilişsel Davranışçı Terapinin tedavi uygulamaları süreç ve içerik olarak yapılandırılmıştır. Öncelikle kişinin güncel sorunlarına odaklanır, süre olarak daha sınırlı ve daha çok sorun çözme hedeflidir. Bilişsel Davranışçı Terapi sadece başvuranların güncel sorunlarını çözmez; aynı zamanda bütün yaşamları süresince sorunlarını çözmekte kullanabilecekleri özel bir takım beceriler de öğretir. Bu beceriler; çarpık düşünceleri saptamak, inançlarını değiştirmek, çevreyle yeni ilişkiler kurmak ve davranış değişikliğidir.

Bilişsel Davranışçı Terapinin Altında Yatan Kuram Nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapi kognitif modele dayanır. Bunu basitçe ifade etmek istersek, olayları algılama biçimimizin bizim duygusal tepkilerimizi etkilediği gerçeği kognitif terapinin ana çıkış noktasıdır. Yani "olayları olduğu gibi değil, olduğumuz gibi görürüz".

İnsanlar gerilim ve baskı altında oldukları zaman net ve açık düşünemezler; düşünceleri bir biçimde çarpıklaşmaya başlar. Bilişsel Davranışçı Terapi kişilerin sıkıntı verici düşüncelerini saptamalarını ve bu düşüncelerin ne kadar gerçekçi olduğunu incelemelerine yardımcı olur. Ardından uygunsuz düşünceleri değiştirmeyi öğrenip içinde bulunulan gerçekliğe uygun düşünülmeye başlandığında kişi kendisini daha iyi hisseder. Sorun çözme ve davranış değişikliği en çok ele alınan konulardır.

Terapiye Nasıl Hazırlanabilirim?

En önemli ilk adım amaç belirlemektir. Kendi kendinize "Terapinin sonunda nasıl olmayı istiyorum, nelerin değişmesini istiyorum?" diye sorun. İşte, evinizde, okulda, ailenizle, arkadaşlarınızla, iş arkadaşlarınızla ve diğer insanlarla olan ilişkilerinizde ne gibi değişiklikler olsun istediğinizi düşünün; şu anda sizi rahatsız eden belirtilerin hangilerinin azalmasını ya da yok olmasını istediğinizi değerlendirin. Terapistiniz bu amaçları sizinle birlikte inceleyerek tam olarak saptamanıza yardımcı olacaktır.

Terapi Seanslarında Neler Yapılır?

Terapi seansınız başlamadan önce terapistiniz size durumunuzla ilgili bazı formlar ve psikolojik ölçekler doldurtur. Bu şekilde durumun nereye gittiğini her seans öncesi daha nesnel bir şekilde saptama imkânı olur. Seansın başında genel olarak o hafta kendinizi nasıl hissettiğiniz sorulur; ardından o seans için hangi konular üzerinde çalışmayı istediğiniz ve hafta içinde önemli bir olay olup olmadığı belirlenir. Terapistinizle gündemdeki konu tartışılarak sorun çözme ve sorunlu durumdaki düşünce/inançların geçerliliği konuşulur. Aynı zamanda bu yolla yeni beceriler öğrenirsiniz. Seansın sonunda terapistiniz o günkü görüşmedeki önemli noktaları özetleyerek sizden geri bildirim ister.

Terapi Ne Kadar Sürer?

Bazı danışanlar için 6–10 görüşme gibi çok kısa bir süre yeterli olabilir. Daha uzun süreli sorunları olan kimi danışanlar aylarca, hatta bir yılı geçen bir süre boyunca terapide kalmayı seçebilirler. Danışanla başlangıçta haftada bir kez görüşülür; kişi kendini daha iyi hissetmeye başladıkça seansların aralığı önce 15 günde bir, daha sonra üç haftada bire doğru kademeli olarak seyrekleştirilir. Terapi sona erdikten 3, 6 ve 12 ay sonra birer güçlendirme seansı yapılır.

Terapiyle Birlikte İlaç Kullanılır mı?

Bilişsel Davranışçı Terapi ile birlikte ilaç tedavisinin yürütülmesi mümkündür. İlaç kullanılması gerektiğini düşündüğü durumda terapistiniz bu durumu size söyleyerek avantajlarını ve dezavantajlarını sizinle tartışacaktır. Bazı durumlar genellikle iki tedavinin birlikte kullanımına daha iyi cevap verir; tercih her zaman danışmaya gelen kişiye bağlıdır.

Kaynak: Bilişsel Davranışçı Terapiler Derneği